Na początku tego roku startujemy z wielką akcją zgłaszania miejsc rozrodu płazów. Akcję prowadzimy od marca do końca czerwca. Chcesz wiedzieć, jak działa akcja i jak możesz się do niej przyłączyć? Na dole strony dowiesz się więcej o wyzwaniach dla miłośników przyrody.
Na samym wstępie warto zaznaczyć, że wszystkie gatunki płazów, występujące w Polsce, objęte są ochroną gatunkową ścisłą lub częściową i prawo zakazuje m.in. ich chwytania, niepokojenia i płoszenia bez stosownego zezwolenia.
Być może dla wielu ludzi nie jest jasne czym w ogóle są płazy i często utożsamia się je z gadami. Nie wdając się w szczegóły nowej systematyki, wyjaśnijmy, że płazy to stworzenia bezłuskie, o nagiej skórze, zasadniczo odbywające rozród w wodzie. Wodny tryb życia wiodą ich larwy – kijanki, które oddychają za pomocą skrzeli. Natomiast dorosłe osobniki oddychają częściowo przez skórę a częściowo za pomocą prymitywnych płuc. Upraszczając, w naszym kraju są to wszelkie żaby, ropuchy i ropuszki oraz traszki. Nie zaliczamy tu jaszczurek, węży i żółwi (które tradycyjnie zalicza się do gadów), ale… informacje o nich, zwłaszcza rzadszych gatunkach, są również mile widziane i się nie zmarnują. Zwłaszcza informacje na temat występowania żmii zygzakowatej, gniewosza plamistego i żółwi są dla nas baaardzo cenne!
Większości ludziom, zwłaszcza starszym, płazy kojarzą się ze zwierzętami występującymi pospolicie. Coraz bardziej jest to już obraz nieprawdziwy. Warto wiedzieć, że obecnie wszystkie płazy na całym świecie bardzo szybko wymierają i zmniejszają swoją liczebność. Stosunkowo dużo gatunków już wyginęło lub grozi im wyginięcie w bliskiej przyszłości. Dzieje się tak z powodu wrażliwości skóry płazów na zanieczyszczenia, zmiany klimatu i choroby grzybowe, które obecnie dziesiątkują ich populacje. Rozród płazów związany jest ze środowiskiem wodnym a zmiany klimatu, oraz melioracje osuszające przyczyniają się do zanikania zbiorników wodnych, w których odbywają gody. Także w naszym kraju zauważa się znaczący spadek liczebności wielu gatunków.
Jednym z przykładów jest zalew Jezioro Kowalskie, gdzie płazy niemal wyginęły i zachowały się tylko nieliczne populacje w kilku miejscach. A jeszcze kilka lat temu, żaby licznie można było spotkać wzdłuż całej linii brzegowej. Również w wielu innych miejscach zaobserwować można stale zmniejszające się populacje płazów przystępujących do godów. Często to ludzie niszczą ich miejsca rozrodu, zasypując oczka śródpolne, lub zwożąc do nich niebezpieczne odpady. Albo odprowadzając z nich wodę. Trudno udowodnić winę, nie dysponując dowodami na występowanie płazów. Dlatego tak ważna jest inwentaryzacja ich stanowisk w celu zabezpieczenia przed zniszczeniem. Aby zinwentaryzować wszystkie zbiorniki w regionie potrzebujemy Waszej pomocy! Każdy z Was może mieć realny wpływ na przyszłość tych stworzeń!
Przeszukania wymagają wszelkie zbiorniki i cieki. Odpowiednim siedliskiem do odbycia godów są płytkie, mocno zarośnięte zbiorniki. Mogą to być płytkie zatoczki jezior, pasy wody na skraju szuwarów. Często są to bardzo niewielkie, śródpolne „oczka”, albo śródleśne rozlewiska, moczary. Tam ich szukajcie! Choć czasem są to bardzo niepozorne zbiorniki to są one niezwykle ważne dla zachowania populacji. Nie należy ich lekceważyć i pomijać.
Zalecamy aby wyszukiwać miejsca ich rozrodu, kierując się słuchem lub na podstawie obserwacji z pewnej odległości. Niektóre płazy bardzo trudno wypatrzeć. Warto zwrócić uwagę na wszelkie dziwne dźwięki dochodzące z wody. Warto zapoznać się z głosami wydawanymi przez rodzime gatunki płazów. Znajdziemy je m.in. na stronie https://www.natrix.org.pl/glosy/. Ważną dla nas informacją jest również obecność skrzeku, czyli złóż jaj płazów oraz obecność kijanek – larw płazów. Stanowczo odradzamy penetrowanie zbiorników w woderach czy kaloszach, co grozi rozprzestrzenianiem groźnych patogenów odpowiedzialnych za masowe wymieranie płazów! Teoretycznie kalosze powinny być po użyciu zdezynfekowane i dobrze wysuszone. Tylko, że najczęściej nikt tego nie robi…
Skrzek żab brunatnych. Zal. Jezioro Kowalskie, 26.03.2024 r. Fot. Piotr Fonfara
Chcemy także poznać trasy wędrówek płazów do miejsc rozrodu – szczególnie lokalizacje takich miejsc, gdzie płazy w dużej liczbie giną pod kołami pojazdów. Prosimy o nadsyłanie nagrań lub zdjęć w celu weryfikacji i dokumentacji. Zresztą, na każde – jakiekolwiek zgłoszenie zareagujemy jak najszybciej aby móc na własne oczy lub uszy zweryfikować gatunek, określić wielkość populacji i stan zachowania siedliska. Albo przynajmniej odnotować przypuszczenie bytowania w danym miejscu. Liczymy na Wasze ciekawe odkrycia!
Niestety nadchodzący sezon nie wygląda obiecująco – poziom wody jest bardzo niski i w większości małych zbiorników nawet nie ma wody! Dlatego naszą akcję będziemy prowadzić również w kolejnych latach.
Poniżej mapka obszaru, dla którego prowadzimy akcję poszukiwań miejsc rozrodu płazów:
O PROJEKCIE
JAK I DLACZEGO WARTO WŁĄCZYĆ SIĘ DO POSZUKIWAŃ?
Podczas spaceru lub wycieczki rowerowej można przyczynić się do poszerzania wiedzy o zasobach przyrodniczych i pomóc lepiej je chronić. Wybierz teren blisko swojego domu lub potraktuj to jako okazję do dalszej wyprawy do któregoś z zakątków regionu. Zbieraniem danych o rozmieszczeniu gatunków i cennych siedlisk przyrodniczych w regionie Kasztelanii Ostrowskiej zajmujemy się od kilku lat – teraz możesz współdziałać z nami!
Wykonane zgłoszenia
Wypełnij krótki formularz dostępny tutaj, z podaniem lokalizacji stanowiska (w tym współrzędnych GPS) oraz krótkiego opisu np. „Owocnik grzyba rośnie na drzewie przy głównym wejściu do szkoły” lub „Łąka porasta dolinę potoku od końca wsi Promno do lasu na północ od miejscowości. Otaczają ją liczne wierzby i pole uprawne”. Podeślij nam też fotografie swojego znaleziska w formularzu zgłoszeniowym lub na adres kasztelaniaostrowska@gmail.com. Zwracamy uwagę, że w przypadku gatunków prawnie chronionych (zaznaczamy to w ogłoszeniu) nie należy pobierać okazów zielnikowych, narośli lub owocników grzybów, łapać chronionych zwierząt i ich płoszyć.
Wykorzystanie zgłoszeń
Zgłoszone stanowiska zostaną zamieszczone w kartotekach Bazy Danych o Regionie Kasztelanii Ostrowskiej z podaniem imienia i nazwiska autora znaleziska. Planowane jest także sukcesywne publikowanie informacji o gatunkach i cennych ostojach przyrody w naszym wirtualnym atlasie Bazy Danych o Regionie Kasztelanii Ostrowskiej – za Twoją zgodą mogą tam pojawić się Twoje fotografie i informacja o udziale w poszerzaniu wiedzy o przyrodzie regionu.
