Słoneczny, ósmy dzień listopada, kilkunastu członków, w tym sympatyków Stowarzyszenia „Kasztelania Ostrowska” spędziło w okolicach Sławna. Jesienna pora oraz związek czasowy z Regionalnym Dniem Gwiazdosza sprawiły, że spacer miał przede wszystkim charakter grzybowy, chociaż zaczął się od zerknięcia na pobliski cmentarz na wzgórzu dawnego grodziska, z drewnianą kaplicą pod wezwaniem św. Rozalii. Widoki rozpościerające się z tegoż wzniesienia zawsze zachęcały mnie do eksplorowania okolicy, co najczęściej czyniłam indywidualnie, a dziś w gronie kasztelańskiego zespołu.

Patrząc na mapę regionu Kasztelanii Ostrowskiej, możemy pośród krajobrazu rolniczego dostrzec leśną wyspę leżącą na północ od Jeziora Lednickiego. Kryje ona urozmaicony krajobraz polodowcowy, a w nim strumienie i towarzyszące im podmokłości – jakże ważne przyrodniczo siedliska, stanowiące środowisko życia licznych organizmów, w tym grzybów.

Na naszych ścieżkach towarzyszyły nam dzisiaj owocniki grzybów naziemnych (1, 11), naściółkowych (2-4, 12, 17), nadrewnowych (5-10) i mykoryzowych (13-16):

1 – pochwiak okazały Volvariella gloiocephala – napotkany po drodze do lasu, rosnący naziemnie wśród roślinności zielnej,

2 – gąsówka mglista (= lejkówka szarawa) Lepista nebularis (= Clitocybe nebularis), tworząca późną jesienią masywne owocniki o miłym, jakby z lekka kwiatowym zapachu, może występować w tak zwanych czarcich kręgach, czego przykład miałam niedawno w niedalekim sąsiedztwie dzisiejszej trasy,

3 – gąsówka rudawa Lepista flaccida, nie polecana do zbierania z uwagi na trudności z odróżnieniem od innych, trujących grzybów,

4 – grzybówka różowa Mycena rosea, owocniki o spożywczym zapachu rzodkwi, ale – UWAGA! – silnie trujące,

5 – maślanka wiązkowa Hypholoma fasciculare – tworząca owocniki od kwietnia do późnej jesieni, o oliwkowych blaszkach, gorzkie i trujące(!),

6 – łycznik białawy Panellus mitis – drobne białego koloru owocniki z króciuteńkim trzonem,

7 – ciżmówka Crepidotus sp. – podobna jak łycznik białawy, ale bez trzonu i o ciemnych zarodnikach barwiących blaszki na brązowo, poza nielicznymi wyjątkami oznaczalna do gatunku dopiero po cechach mikroskopowych,

8 – łysak zapewne plamistoblaszkowy Gymnopilus penetrans – zasiedlający drewno sosnowe, owocniki lekko trujące, występuje kilka podobnych gatunków, które różnią się substratem (sosna, świerk) oraz cechami widocznymi pod mikroskopem,

9 – kubecznik pospolity Crucibulum laeve – tworzący zabawne owocniki niczym kubeczki z pastylkami, którymi są perydiole – soczewkowatego kształtu ciałka wytwarzające zarodniki,

10 – pięknoróg największy (= lepki) Calocera viscosa – rosnący na pniaku sosnowym, tworzący owocniki niczym delikatne ogniste płomyki,

11 – monetnica maślana Rhodocolllybia butyracea – owocniki, które po osiągnięciu dojrzałości są płasko rozpostarte, budząc przez to skojarzenia z monetami, jest cały szereg takich owocników, które od tej samej cechy dojrzałych – płasko rozpostartych owocników – budzą skojarzenia z pieniędzmi i monetami, widać to jasno w nazewnictwie gatunków, dodatkowo monetnica maślana ma „tłustą”, jakby posmarowaną masłem, powierzchnię kapelusza,

12 – grzybnik szczypiórkowy (= szczypiorkowy) Mycetinis querceus – o silnym, wyczuwalnym nawet z pewnej wysokości nad owocnikami, zapachu czosnkowo-szczypiorkowym,

13 – dawniejszy podgrzybek brunatny Xerocomus radius, obecnie zaś podgrzyb brunatny Imleria badia, tworzący mykoryzę z sosną,

14 – maślak żółty Suillus grevillei – tworzący mikoryzę z modrzewiem,

15 – gąska zapewne ziemistoblaszkowa Tricholoma terreum, tworząca mikoryzę z sosną,

16 – muchomor czerwony  Amanita muscaria,

17 – oraz naszyszkowa szyszkolubka kolczasta Auriscalpium vulgare, o kształcie niczym łyżeczka dentystyczna,  a posiadająca kolce pod kapeluszkiem,

aż wreszcie dotarliśmy do celu wycieczki, czyli stanowiska smoluchy świerkowej Ischnoderma benzoinum na kłodzie iglastej!

Od kilku lat w tym miejscu obserwuję owocniki smoluchy świerkowej. Dziś bystre oko jednego z uczestników wycieczki, Macieja, dostrzegło śliczne kropelki gutacji na owocniku tego gatunku o kategorii V – narażony na wymarcie na Czerwonej liście grzybów wielkoowocnikowych Polski.

Nadrewnowy kolczasty grzyb korticjoidalny, naziemny klawarioidalny, nadrewnowa kruchaweczka (Psathyrella sp.), któraś z galaretnic (Ascocoryne sp.) i sypiące białym konidiami podkładki próchnilca gałęzistego (Xylaria hypoxylon) dopełniały rozmaitość form napotkanych owocników grzybów.

Edit: nasza galaretnica zyskała nazwę gatunkową – jest to galaretnica pucharkowata (Ascocoryne cylichnium), zarodniki wielkości 25 x 5,6 um.

Jeszcze mały „look” do miejsca godnego określenia „ostoja ksylobiontów”,

z uwagi na znane mi już zasoby tamtejszych grzybów nadrewnowych,  spośród których dziś dały się najszybciej odnaleźć te bardziej pospolite hubowate takie jak: pniarek obrzeżony Fomitopsis pinicola (warta zaznaczenia jest jego relacja z innym gatunkiem o nazwie pomarańczowiec błyszczący Pycnoporellus fulgens, który dla rozwoju swojej grzybni i owocników potrzebuje drewna najpierw opanowanego przez pniarka obrzeżonego):

oraz hubiak pospolity Fomes fomentarius i białoporek brzozowy Piptoporus betulinus – znane i wykorzystywane już pięć tysięcy lat temu (vide: człowiek lodu Otzi) odpowiednio jako hubka do łapania iskry przy krzesaniu ognia i jako środek do opatrywania ran ….

i nadszedł czas powrotu dróżkami pomiędzy polami oziminy i kukurydzy …. z głownią kukurydzy (Ustilago maydis)!

Jeśli o jakimś grzybie, którego napotkaliśmy, zapomniałam, proszę o przypomnienie, a tymczasem jeszcze wzmianka o tym, co zasygnalizował Maciej, czyli:

– odmiennych u młodych i starszych osobników liściach topoli białej,

oraz

– kwitnących roślinach zielnych, które słoneczną i ciepłą porę późnojesienną pomyliły z …. wiosną!

Opracowanie: Barbara Kudławiec

Fotografie:

tytułowa oraz 1-4: Maciej Jędrzejczak

5-6: Barbara Kudławiec